NoardBurgum

Locatie:

Noardburgum

Architectuur en landschap in samenhang

Het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum vormt een belangrijk onderdeel van de drinkwatervoorziening van Friesland. Om ook in de toekomst voldoende schoon en betrouwbaar drinkwater te kunnen leveren, werkt Vitens aan een omvangrijke renovatie en uitbreiding van deze productielocatie.

Voor deze opgave ontwikkelden Menno Lam, landschapsarchitect Bart Jansen en de ingenieurs van IA Groep  gezamenlijk een integraal ontwerp waarin architectuur, landschap, techniek en drinkwaterproductie vanaf het begin als één samenhangende opgave zijn benaderd.

Het resultaat is geen traditioneel industrieel complex, maar een toekomstbestendige werkomgeving waarin drinkwaterproductie, landschap en ruimtelijke kwaliteit elkaar versterken.

Wat is het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum?

Het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum speelt een belangrijke rol in de drinkwatervoorziening van Friesland. Op deze locatie wordt grondwater uit verschillende winningsgebieden gezuiverd tot betrouwbaar drinkwater voor huishoudens en bedrijven in de regio.

De groeiende vraag naar drinkwater, veranderende waterkwaliteit en uitdagingen zoals verzilting vragen om nieuwe technieken en een verdere uitbreiding van de productiecapaciteit. Het project maakt het mogelijk om ook in de toekomst voldoende drinkwater van hoge kwaliteit te blijven leveren.

Ontwerpuitdagingen en context

De locatie wordt gekenmerkt door een afwisseling van bosstructuren, watergangen en open ruimtes. Een belangrijke vraag was hoe een omvangrijk technisch programma kon worden toegevoegd zonder de bestaande kwaliteiten van het landschap aan te tasten.

Een conventionele oplossing zou leiden tot één groot geconcentreerd gebouwvolume. Hierdoor zouden bestaande groenstructuren verdwijnen, zichtlijnen worden onderbroken en een scherpe scheiding ontstaan tussen techniek en landschap.

Het ontwerp zoekt daarom naar een alternatief waarin de bestaande kwaliteiten van de plek behouden blijven en zelfs worden versterkt.

Architectonisch concept: het programma in het landschap

In plaats van het volledige programma onder te brengen in één groot gebouw, wordt het programma verspreid onder een reeks lineaire dakstructuren. Deze opzet verwijst naar de open kapschuren en agrarische overkappingen die van oudsher onderdeel uitmaken van het Friese landschap.

Waar een traditioneel productiegebouw zou leiden tot één dominant volume, kiest het ontwerp voor een ruimtelijke structuur waarin landschap, ecologie en gebruik met elkaar verweven blijven. Onder de lange dakvlakken worden techniek, logistiek, opslag, werkplaatsen en ondersteunende functies georganiseerd, terwijl tussen de verschillende gebouwdelen ruimte blijft voor bestaande bomen, zichtlijnen en open ruimtes.

De lineaire daken functioneren als een eigentijdse interpretatie van de Friese kapschuur: beschuttend zonder gesloten te zijn, aanwezig zonder dominant te worden. Hierdoor ontstaat geen gebouw dat zich als object in het landschap manifesteert, maar een architectuur die onderdeel wordt van de bestaande ruimtelijke structuur.

Kenmerkend voor het ontwerp zijn:

• lineaire dakstructuren geïnspireerd op Friese kapschuren;

• behoud van bestaande bosstructuren en watergangen;

• behoud van zichtlijnen en open ruimtes;

• een sterke verweving van landschap, ecologie en programma;

• flexibiliteit voor toekomstige ontwikkelingen;

• een heldere organisatie van complexe drinkwaterprocessen.

Het resultaat is een drinkwaterproductiebedrijf waarin techniek en landschap niet van elkaar worden gescheiden, maar samen een nieuwe ruimtelijke eenheid vormen.

Verbinding met het landschap

Het landschap vormt niet de achtergrond van het ontwerp, maar het uitgangspunt. Bestaande bomenstructuren, watergangen en ecologische verbindingen zijn gebruikt als dragers van de ruimtelijke opzet.

Doordat het programma wordt verspreid in plaats van geconcentreerd, blijft het terrein groen en open. Medewerkers ervaren voortdurend de aanwezigheid van daglicht, vegetatie, water en seizoensveranderingen. Zo ontstaat een werkomgeving waarin techniek en natuur niet tegenover elkaar staan, maar elkaar versterken.

De architectuur maakt zichtbaar dat drinkwaterproductie uiteindelijk afhankelijk is van een gezond landschap en een zorgvuldig beheer van natuurlijke bronnen.

Duurzame en toekomstbestendige drinkwaterinfrastructuur

Drinkwaterbedrijven behoren tot de meest essentiële vormen van publieke infrastructuur. Tegelijkertijd moeten dergelijke locaties kunnen inspelen op toekomstige ontwikkelingen in waterkwaliteit, productiecapaciteit en techniek.

Het ontwerp voor Noardburgum is daarom ontwikkeld vanuit flexibiliteit, uitbreidbaarheid en duurzaamheid. De heldere ruimtelijke structuur maakt toekomstige aanpassingen mogelijk zonder afbreuk te doen aan de samenhang van het geheel.

Zo ontstaat een drinkwaterproductiebedrijf dat niet alleen technisch toekomstbestendig is, maar ook duurzaam verankerd is in zijn omgeving.

Duurzaamheid als ontwerpprincipe

De ambitie van Vitens is helder: iedere druppel drinkwater zo duurzaam mogelijk produceren. Die ambitie vormde een belangrijk uitgangspunt voor het ontwerp van het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum.

Duurzaamheid werd daarbij niet benaderd als een optelsom van technische maatregelen, maar als een integraal onderdeel van het ontwerp. Vanaf de eerste ontwerpfase werd gezocht naar oplossingen die materiaalgebruik beperken, het landschap versterken, biodiversiteit ondersteunen en tegelijkertijd een toekomstbestendige drinkwaterinfrastructuur mogelijk maken.

Een belangrijk uitgangspunt was het toepassen van zo min mogelijk beton. Beton wordt uitsluitend gebruikt waar dit technisch noodzakelijk is voor het drinkwaterproces. De overige gebouwen zijn ontworpen als lichte constructies met gelamineerde houten liggers uit duurzaam beheerde Europese bossen. Hierdoor wordt CO₂ langdurig opgeslagen in de constructie en wordt de milieu-impact van het gebouw aanzienlijk verlaagd.

Ook circulariteit speelde een belangrijke rol. De houten hoofddraagconstructie is opgebouwd uit droge verbindingen en kan in de toekomst grotendeels worden gedemonteerd, aangepast of hergebruikt. Daarmee ontstaat een gebouw dat kan meegroeien met veranderende technische inzichten en toekomstige ontwikkelingen binnen de drinkwaterproductie.

Bijzonder is ook de keuze om grote delen van het complex niet te isoleren. Hoewel isolatie aanvankelijk onderdeel was van de uitgangspunten, toonden berekeningen aan dat dit voor grote delen van het productiebedrijf nauwelijks zou bijdragen aan de energieprestatie. Door af te zien van onnodige isolatie wordt een aanzienlijke hoeveelheid materiaal bespaard zonder afbreuk te doen aan het functioneren van het gebouw. Deze keuze onderstreept een ontwerpbenadering waarin niet méér wordt toegepast om duurzaam te lijken, maar uitsluitend datgene wat daadwerkelijk bijdraagt aan een lagere milieubelasting.

Waar beton noodzakelijk is, blijft het materiaal zoveel mogelijk zichtbaar en eerlijk toegepast. In plaats van aanvullende afwerkingen wordt de intrinsieke kwaliteit van het materiaal benut. Structuurmatten geven de gevels textuur en karakter, terwijl extra materiaalgebruik wordt vermeden.

Ook het landschap levert een belangrijke bijdrage aan de duurzaamheid van het project. Het landschapsontwerp van Bart Jansen richt zich op het behoud en de versterking van bestaande groenstructuren, biodiversiteit, natuurinclusiviteit en ecologische verbindingen. Waterberging, infiltratie en de zorgvuldige omgang met hemelwater maken integraal onderdeel uit van het ontwerp.

Daarnaast wordt het grote dakoppervlak benut voor de opwekking van duurzame energie door middel van zonnepanelen. Hiermee levert het drinkwaterproductiebedrijf niet alleen schoon drinkwater, maar draagt het ook bij aan een duurzame energievoorziening.

Zo ontstaat een drinkwaterproductiebedrijf waarin duurzaamheid zichtbaar wordt in iedere ontwerpkeuze: van materiaalgebruik en circulariteit tot ecologie, energieopwekking en landschappelijke kwaliteit.

Samenwerking

Het ontwerp voor het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum is het resultaat van een intensieve samenwerking tussen architectuur, landschap en engineering.

Menno Lam was verantwoordelijk voor het architectonisch ontwerp. Landschapsarchitect Bart Jansen ontwikkelde het landschappelijk concept en de inpassing van het terrein. De ingenieurs van IA Groep waren verantwoordelijk voor de procesengineering, installaties, constructies en de integrale technische uitwerking van het drinkwaterproductiebedrijf.

Vanaf de eerste ontwerpschets werd gewerkt vanuit één gezamenlijke visie. Architectuur, landschap, logistiek, techniek, drinkwaterproductie en toekomstige uitbreidbaarheid werden gelijktijdig ontwikkeld. Hierdoor ontstond geen verzameling afzonderlijke disciplines, maar één integraal ontwerp waarin alle onderdelen elkaar versterken.

Toekomstbestendig drinkwater voor Friesland

Met het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum laat het ontwerpteam zien hoe technische infrastructuur kan samengaan met landschappelijke kwaliteit, duurzaamheid en ruimtelijke samenhang.

Het project toont hoe drinkwaterproductie niet hoeft te leiden tot grootschalige en gesloten industriële bebouwing, maar juist onderdeel kan worden van het landschap waarin zij is gelegen.

Veelgestelde vragen

Wie is de architect van het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum?

Architect Menno Lam was verantwoordelijk voor het architectonisch ontwerp van het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum. Het ontwerp kwam tot stand in nauwe samenwerking met landschapsarchitect Bart Jansen en de ingenieurs van IA Groep.

Architectuur, landschap, drinkwaterprocessen en techniek werden vanaf de eerste ontwerpfase in samenhang ontwikkeld. Hierdoor ontstond een integraal ontwerp waarin landschap, gebruik en infrastructuur elkaar versterken.

Wie ontwierp het Vitens drinkwaterproductiebedrijf in Noardburgum?

Het ontwerp voor het Vitens drinkwaterproductiebedrijf in Noardburgum kwam tot stand door een integrale samenwerking tussen Menno Lam, IA Groep en landschapsarchitect Bart Jansen. Architectuur, landschap, techniek en drinkwaterprocessen zijn daarbij gelijktijdig ontwikkeld.

Wie maakte het landschapsontwerp voor Noardburgum?

Het landschapsontwerp werd verzorgd door landschapsarchitect Bart Jansen. Het landschap vormde vanaf het begin een integraal onderdeel van het ontwerp.

Wie verzorgde de engineering van het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum?

De integrale engineering werd verzorgd door IA Groep. De ingenieurs waren verantwoordelijk voor de procesengineering, constructies, installaties en de technische uitwerking van het drinkwaterproductiebedrijf.

Voor wie werd het drinkwaterproductiebedrijf Noardburgum ontworpen?

Het project werd ontwikkeld voor Vitens, het grootste drinkwaterbedrijf van Nederland. De uitbreiding ondersteunt de toekomstige drinkwatervoorziening van Friesland en maakt toepassing van nieuwe zuiveringstechnieken mogelijk.

Werkt u aan een complexe opgave waarin architectuur, landschap en techniek samenkomen?

Wij geloven dat de beste oplossingen ontstaan wanneer architectuur, landschap, gebruik en techniek vanaf het begin in samenhang worden ontworpen.

Of het nu gaat om drinkwaterproductie, utiliteitsbouw, natuurontwikkeling of andere complexe infrastructuurprojecten: een integrale ontwerpbenadering leidt vaak tot duurzamere, beter functionerende en meer toekomstbestendige oplossingen.

Wilt u verkennen wat een dergelijke aanpak voor uw project kan betekenen?

→ Neem contact op