Fikkersdries

architectuur en landschap in samenhang

Het Fikkersdries drinkwaterstation in Driel is het grootste drinkwaterproductiestation van Gelderland en vormt een essentieel onderdeel van de regionale drinkwatervoorziening. De nieuwe uitbreiding is opgevat als een landschappelijk geïntegreerd paviljoen waarin techniek, duurzaamheid en ruimtelijke kwaliteit samenkomen aan de zuidrand van het Veluwe-massief.

Het Fikkersdries drinkwaterstation in Driel is ontworpen door architect Menno Lam voor Vitens. Het ontwerp maakt de technische processen van drinkwaterproductie zichtbaar en begrijpelijk, terwijl het gebouw zich ingetogen en zorgvuldig voegt in het omliggende landschap.

Wat is het Fikkersdries drinkwaterstation?

Het Fikkersdries drinkwaterstation is een grootschalig drinkwaterproductiebedrijf dat sinds 1960 actief is op deze locatie. In de loop der decennia is het terrein uitgegroeid tot een productielocatie van circa 80 hectare, cruciaal voor de levering van drinkwater aan een groot deel van Gelderland.

De uitbreiding van het drinkwaterstation is ontworpen om flexibel mee te groeien met een toenemende watervraag en veranderende eisen op het gebied van waterkwaliteit en duurzaamheid.

Ontwerpuitdagingen en context

De locatie Fikkersdries kent een gelaagde geschiedenis. Het terrein omvat een bosgebied dat in de jaren zestig is aangeplant en draagt sporen van zware gevechten uit de Tweede Wereldoorlog, wat zorgvuldig bodemonderzoek noodzakelijk maakte.

Tijdens de bouw moest de bestaande drinkwaterproductie volledig operationeel blijven. Daarnaast was de kwaliteit van het ruwe water bij uitbreiding niet volledig bekend, waardoor het ontwerp moest anticiperen op aanvullende zuiveringsstappen en mogelijke toekomstige uitbreidingen.

Architectonisch concept: een paviljoen in het landschap

Het Fikkersdries drinkwaterstation is ontworpen als een langgerekt paviljoen, opgebouwd uit afzonderlijke functionele delen die via koppelzones met elkaar zijn verbonden. Dit resulteert in een overzichtelijk en leesbaar gebouw onder één groot, beschuttend en overstekend dak.

Kenmerkend voor het ontwerp zijn:

• transparante gevels met zicht op de installaties

• maximale daglichttoetreding

• een sterke relatie tussen binnenruimte en landschap

• een heldere leesbaarheid van het drinkwaterproces

Het gebouw wijkt bewust af van traditionele industriële watergebouwen en toont hoe drinkwaterinfrastructuur ook architectonische en ruimtelijke kwaliteit kan hebben.

Verbinding met de natuur

Het ontwerp van het Fikkersdries drinkwaterstation zoekt bewust de verbinding met de natuurlijke omgeving. Door transparante gevels, lange zichtlijnen en een open paviljoenstructuur blijven landschap, seizoenen en daglicht voortdurend aanwezig in het gebouw. Medewerkers ervaren het omliggende landschap niet als decor, maar als integraal onderdeel van hun werkomgeving.

De positionering van de bouwvolumes, de relatie met het maaiveld en de ingetogen materialisatie dragen eraan bij dat het gebouw zich voegt naar de bestaande landschappelijke structuren aan de zuidrand van het Veluwe-massief. Zo ontstaat een werkomgeving waarin techniek en natuur niet tegenover elkaar staan, maar elkaar versterken.

Landschappelijke inpassing en erfgoed

Voor een zorgvuldige landschappelijke inpassing zijn het filtergebouw en de pompenruimte los gepositioneerd van het bassin. Hierdoor blijft de historische boerderij Fikkersdries zichtbaar vanaf de provinciale weg.

De grond die vrijkwam bij de ontgraving van de kelders is hergebruikt om het gebouw deels in het landschap te verankeren. Hierdoor gaat het drinkwaterstation op natuurlijke wijze op in zijn omgeving en wordt het bestaande reliëf versterkt.

Duurzame en circulaire architectuur

Het ontwerp volgt het principe less is more. Beton wordt uitsluitend toegepast waar dit functioneel noodzakelijk is voor het waterzuiveringsproces. De overige constructie bestaat uit staal, hout en glas en is demontabel en circulair opgebouwd.

Dankzij de thermische massa van het beton en de constante waterstromen blijft de binnentemperatuur stabiel, waardoor aanvullende isolatie grotendeels overbodig is. Het grote dak is voorzien van zonnepanelen en wekt energie op voor circa 240 huishoudens.

Wie is de architect van Fikkersdries?

De architect van het Fikkersdries drinkwaterstation is Menno Lam. Hij is verantwoordelijk voor het architectonisch ontwerp en benaderde het drinkwaterstation als een paviljoenachtig gebouw waarin techniek en landschap gelijkwaardig zijn behandeld. Het ontwerp richt zich op helderheid, leesbaarheid en het creëren van een aangename en functionele werkomgeving voor medewerkers.

Menno Lam is oprichter van LAM architects, het architectenbureau van waaruit hij werkt aan architectonische projecten waarin landschap, natuur en gebruik samenkomen, en waarbij hij binnen complexe opgaven graag samenwerkt in multidisciplinaire projectteams

Samenwerking

Het architectonisch ontwerp van het Fikkersdries drinkwaterstation is door Menno Lam uitgewerkt. Het landschapsontwerp is verzorgd door Bart Jansen, die verantwoordelijk was voor het landschappelijk plan en de zorgvuldige inpassing van het gebouw in zijn omgeving.

De ingenieurs van IA Groep waren verantwoordelijk voor de integrale engineering van het drinkwaterstation, waaronder het ondergrondse leidingnetwerk, de installaties voor pompen en filters, de elektrotechnische en werktuigbouwkundige installaties en de constructieve uitwerking. Het architectonisch ontwerp integreert deze technische randvoorwaarden in een schaalbaar en toekomstbestendig gebouw.

Toekomstbestendig drinkwaterproject

Met het Fikkersdries drinkwaterstation ontwierp Menno Lam een toekomstbestendig antwoord op de groeiende vraag naar duurzaam geproduceerd drinkwater. Het project laat zien hoe technische infrastructuur kan samengaan met landschappelijke kwaliteit, transparantie en respect voor de geschiedenis van de plek.