Biophilic design voor gezonde gebouwen

Door: LAM architects

"Mensen in verbinding brengen met de schoonheid van de natuur ten gunste van hun welzijn, functioneren"

Dat hoeft geen groot landschap te zijn. Het kan ook daglicht zijn dat diep een ruimte binnenvalt. Een houten oppervlak waar je vanzelf even met je hand overheen gaat. Een rustige akoestiek. Een zichtlijn naar groen. Frisse lucht. Een patroon, textuur of materiaal dat iets natuurlijks oproept zonder decoratief te worden.

Biophilic design vertrekt vanuit die ervaring.

Niet vanuit planten als toevoeging, maar vanuit de vraag hoe gebouwen beter kunnen aansluiten op wat mensen van nature nodig hebben: licht, overzicht, beschutting, ritme, tactiliteit, variatie en contact met buiten.

Wat is biophilic design?

Biophilic design is geen stijl en geen vast concept. Het is een ontwerpbenadering die uitgaat van de verbondenheid tussen mens en natuur.

Die verbinding kan zichtbaar zijn, bijvoorbeeld door uitzicht op groen, een patio, beplanting of een tuin. Maar ze kan ook subtieler aanwezig zijn: in daglicht, natuurlijke materialen, zachte overgangen, akoestiek, geur, textuur, ritme en beschutting.

Het gaat dus verder dan het toevoegen van planten. Binnen biophilic design worden verschillende ontwerpprincipes onderscheiden die helpen om natuurlijke elementen en ervaringen zorgvuldig te vertalen naar de gebouwde omgeving. Terrapin Bright Green beschrijft deze relatie tussen natuur, menselijke biologie en ontwerp onder meer in de bekende patronen van biophilic design.

Wij passen die principes niet als vaste checklist toe. Elke plek vraagt iets anders. Een woning aan het landschap biedt andere mogelijkheden dan een kantoor op een bedrijventerrein, een school in de stad of een zorgomgeving met beperkte buitenruimte. Daarom onderzoeken we per project welke natuurlijke kwaliteiten betekenisvol zijn voor de plek, het gebruik en de mensen die er dagelijks komen.

Waarom biophilic design ertoe doet

Mensen brengen het overgrote deel van hun tijd binnen door. Juist daarom heeft de kwaliteit van gebouwen veel invloed op hoe mensen zich voelen, concentreren, herstellen en functioneren.

Een ruimte met hard licht, slechte akoestiek en weinig oriëntatie vraagt ongemerkt energie. Een ruimte met daglicht, rust, prettige materialen en een duidelijke relatie met buiten kan juist helpen om spanning te verlagen en aandacht vast te houden.

In verschillende onderzoeken worden effecten genoemd zoals minder stress, hogere productiviteit, meer creativiteit en beter herstel. Human Spaces: The Global Impact of Biophilic Design in the Workplace noemt onder meer 6% hogere productiviteit, 15% hogere creativiteit en 15% hoger welzijn in werkomgevingen met natuurlijke elementen. Zulke cijfers zijn geen automatische belofte per project, maar ze laten wel zien dat de fysieke omgeving invloed heeft op hoe mensen functioneren.

Voor ons begint dat niet bij percentages, maar bij de dagelijkse ervaring. Hoe iemand een ruimte binnenkomt. Waar het licht valt. Of geluid blijft hangen of juist wordt verzacht. Of er overzicht is. Of een materiaal prettig aanvoelt. Of een gebouw rust geeft zonder gesloten te worden.

Effect op wonen, werken, leren en zorg

De invloed van biophilic design verschilt per omgeving, maar de onderliggende vraag blijft hetzelfde: hoe kan een gebouw mensen ondersteunen?

In woningen en thuiswerkplekken kan de relatie met natuur bijdragen aan rust, herstel en concentratie. Dat kan door uitzicht, daglicht en buitenruimte, maar ook door materialen, akoestiek en plekken waar mensen zich kunnen terugtrekken.

In werkomgevingen draait het om balans. Mensen hebben ruimte nodig voor ontmoeting, maar ook voor concentratie en herstel. Onderzoeken naar biophilic design noemen onder meer minder ziekteverzuim, lager personeelsverloop en hogere productiviteit in werkomgevingen waarin natuurlijke elementen goed zijn geïntegreerd. Terrapin Bright Green verwijst in The Economics of Biophilia bijvoorbeeld naar circa 10% minder ziekteverzuim in biophilic werkomgevingen. → lees meer architectuur voor werkomgevingen

In zorgomgevingen is de invloed van ruimte direct voelbaar. Daglicht, herkenbare routes, zicht op buiten, rustige materialen en goede akoestiek kunnen bijdragen aan oriëntatie, comfort en menselijkheid. In onderzoek naar herstelomgevingen worden onder meer kortere ziekenhuisverblijven en minder pijnmedicatie genoemd bij patiënten met zicht op natuur; Terrapin Bright Green verwijst daarbij naar het klassieke onderzoek van Roger Ulrich en noemt 8,5% kortere ziekenhuisverblijven en 20% minder pijnmedicatie. → lees meer architectuur voor zorgomgevingen

In onderwijsomgevingen gaat het om aandacht, rust en nieuwsgierigheid. Licht, overzicht, akoestiek en ruimtelijke helderheid kunnen helpen om leeromgevingen minder prikkelrijk en beter leesbaar te maken.

Voor organisaties kan de kwaliteit van de werkomgeving daardoor ook economische waarde hebben, omdat zij invloed heeft op welzijn, inzetbaarheid en dagelijks functioneren. → lees meer wat biophilic design oplevert

Biophilic design in kantoor- en productiegebouwen

Een gezonde werkdruk hoort bij veel organisaties. Maar wanneer werkstress structureel wordt, heeft dat gevolgen voor mensen én voor de organisatie.

Juist in kantoor- en productieomgevingen wordt de fysieke werkomgeving vaak onderschat. Terwijl daglicht, uitzicht, akoestiek, routing, materiaalgebruik en plekken voor herstel mede bepalen hoeveel energie een werkdag vraagt.

Een werkomgeving die stress vermindert, concentratie ondersteunt en mensen helpt herstellen, is daarom geen luxe of afwerking achteraf. Het is onderdeel van goed werkgeverschap en van een gebouw dat dagelijks beter functioneert.

Soms zijn daarvoor geen grote gebaren nodig. Een werkplek met beter daglicht. Een duidelijke route. Een rustig materiaalpalet. Minder galm. Zicht op groen of een patio. Een houten oppervlak op de plek waar mensen dagelijks werken. Kleine ingrepen kunnen merkbaar verschil maken wanneer ze onderdeel zijn van een doordacht geheel.

Onze benadering

Biophilic design is bij ons geen losse expertise, maar onderdeel van een bredere, mensgerichte manier van ontwerpen.

We beginnen bij de plek, de gebruikers en het dagelijks gebruik. Wat vraagt deze omgeving? Waar ontstaat spanning of onrust? Waar is behoefte aan overzicht, beschutting, concentratie of herstel? En hoe kunnen licht, lucht, materiaal, akoestiek, routing en natuurervaring daarin meewerken?

Zo vertalen we ambities naar architectuur die in balans is met haar omgeving en duurzaam is in gebruik en betekenis.

Onze inzet is om mensen op een eigentijdse manier opnieuw in contact te brengen met natuur. Niet alleen omdat dat prettig is, maar omdat het invloed heeft op welzijn, functioneren en de manier waarop mensen zich tot hun omgeving verhouden.

Biophilic design draagt daarmee niet alleen bij aan beleving, maar ook aan blijvende kwaliteit van leven. Een gebouw dat prettig voelt, logisch werkt en mensen ondersteunt, behoudt langer zijn waarde.

Verkennen wat dit kan betekenen?

Benieuwd hoe biophilic design binnen jouw project kan worden toegepast?

We maken graag tijd om de plek, de gebruikers en de mogelijkheden te verkennen.

→ Neem contact op via ons contactformulier
→ Of bel 0318 - 41 81 85

Bronnen